و ماهيت زهد و عبادت غيرعارف متفاوت است . الزهد عند غيرالعارف معاملة ما كأنه يشترى بمتاع الدنيا متاع الآخرة ، و عندالعارف تنزّه ما عمّا يشغل سرّه عن الحق و تكبّر على كل شىء غيرالحق . و العبادة عند غيرالعارف معاملة ما كأنه يعمل فى الدنيا لاجرة يأخذها فى الآخرة هى الاجر و الثواب ، و عند العارف رياضة ما لهممه و قوى نفسه المتوهّمة و المتخيّلة ليجرّها بالتعويد عن جناب الغرور الى جناب الحق . زهد غيرعارف نوعى داد و ستد است ، گويى كالاى دنيا را مىدهد كه كالاى آخرت را بگيرد . اما زهد عارف ، نوعى پاكيزه نگه داشتن دل است از هرچه دل را از خدا باز دارد . عبادت غيرعارف نيز نوعى معامله است از قبيل كار كردن براى مزد گرفتن ، گويى در دنيا مزدورى مىكند كه در آخرت مزد خويش را كه همان اجر و ثواب‌هاست دريافت كند . اما عبادت عارف ، نوعى تمرين و ورزش روح براى انصراف از عالم غرور و توجه به ساحت حق است تا با تكرار اين تمرين بدان سو كشيده شود هدف عارف العارف يريد الحق الاول لا لشىء غيره و لا يؤثّر شيئاً على عرفانه و تعبّده له فقط لأنه مستحقّ للعبادة و لأنها نسبة شريفة اليه لا لرغبة او رهبة . عارف ، حق ( خدا ) را مىخواهد نه براى چيزى غير حق و هيچ چيزى را بر معرفت حق ترجيح نمىدهد ، و عبادتش حق را تنها ، به خاطر اين است كه او شايستهء عبادت است و بدان جهت است كه عبادت رابطه‌اى است شريف فى حد ذاته نه به خاطر ميل و طمع در چيزى يا ترس از چيزى . مقصود اين است كه عارف از نظر هدف « موحّد » است ، تنها خدا را مىخواهد . و لكن او خدا را به واسطهء نعمتهاى دنيوى و يا اخروىاش نمىخواهد ، زيرا اگر چنين باشد مطلوب بالذات او اين نعمتهاست و خدا مقدمه و وسيله است ، پس معبود